Yfirlit um sögu HSS

Héraðssamband Strandamanna · stofnað 19. nóvember 1944

Stofnun á lýðveldisári

Héraðssamband Strandamanna var stofnað 19. nóvember 1944, á sjálfu lýðveldisárinu, þegar mikill hugur var í íþrótta- og ungmennafélagshreyfingunni um allt land og héraðssambönd spruttu upp víða. Sambandið hét upphaflega Íþróttasamband Strandasýslu en fékk síðar núverandi nafn. Óstaðfest hvenær nafninu var breytt úr Íþróttasambandi Strandasýslu í Héraðssamband Strandamanna.

Ræturnar: ungmennafélög sveitanna

Þótt sambandið sjálft sé stofnað 1944 ná rætur skipulagðs íþrótta- og félagsstarfs á Ströndum mun lengra aftur. Ungmennafélagið Gróður í Kollafirði var stofnað 1916, Umf. Hvöt 1920 og Fótboltafélagið Geislinn 1921, sem varð Ungmennafélagið Geislinn árið 1923 — Geisla-nafnið á Ströndum á sér því rætur meira en öld aftur í tímann. Umf. Neisti var stofnað 1924, Umf. Harpa 1925, Umf. Smári í Bitrufirði 1927 og Sundfélagið Grettir 1928. Á fjórða áratugnum bættust við Umf. Efling í Djúpavík og Skátafélagið Hólmherjar á Hólmavík (bæði 1939) og Umf. Leifur heppni í Árneshreppi 1941. Það voru þessi félög sveitanna sem mynduðu grunninn að héraðssambandinu.

Saga í hreyfingu - félög koma og fara

Saga HSS endurspeglar byggðasögu Strandanna. Félög urðu til þar sem byggð og atvinnulíf blómstraði og hurfu þegar fólki fækkaði: Umf. Efling í Djúpavík keppti síðast á héraðsmóti 1948 og starfsemin lagðist af laust eftir 1950, þegar síldarævintýrinu lauk. Umf. Reynir í Hrófbergshreppi (framhald gamla Geislans eftir skiptingu Hrófbergshrepps hins forna 1943) keppti síðast á héraðsmóti 1960, Umf. Gróður 1962 og Umf. Smári að líkindum 1965. Ný félög voru stofnuð 1979, Umf. Hnoðri í Bitrufirði og Umf. Kolli í Kollafirði, en þau voru lögð niður 1996 og 2002. Umf. Hvöt, elsta starfandi félagið um langt skeið, var lagt niður 2019 eftir nær aldarlanga sögu.

Á móti hafa ný félög fæðst í takt við nýja tíma: Golfklúbbur Hólmavíkur var stofnaður 1994, Skíðafélag Strandamanna 1999 og Íþróttafélagið Rán 2025. Aðildarfélög HSS eru í dag sex talsins: Umf. Geislinn, Skíðafélag Strandamanna, Umf. Leifur heppni, Umf. Neisti, Golfklúbbur Hólmavíkur og Íþróttafélagið Rán.

Héraðsmótin - burðarás starfsins

Héraðsmót í frjálsum íþróttum hafa verið burðarás í starfi sambandsins frá upphafi og lengi vel helsti vettvangur þar sem félög sveitanna mættust. Lengst af var keppt á Sævangsvelli en frá 2019 hafa héraðsmótin farið fram á Skeljavíkurgrundum. Auk héraðsmóta hefur sambandið staðið fyrir barnamótum, Polla- og pæjumótum, götuhlaupum og boltamótum og tekið þátt í landsviðburðum á vegum UMFÍ og ÍSÍ, þar á meðal Unglingalandsmótum.

Nýi tíminn

Á síðustu árum hefur vetraríþróttastarf sett sterkan svip á héraðið. Skíðafélag Strandamanna hefur byggt upp öfluga aðstöðu til skíðagöngu og skíðaskotfimi í Selárdal, Strandagangan er orðin árviss stórviðburður (sú 31. fór fram árið 2025) og félagið varð Íslandsmeistari félaganna í stigakeppni héraðanna í flokki 13–16 ára ungmenna bæði 2024 og 2025. Vorið 2026 hélt félagið landsmót í skíðaskotfimi þar sem heimafólk vann til fjölda meistaratitla.

Árið 2026 markar svo þáttaskil í sögu sambandsins: í mars var undirritaður samstarfssamningur við Strandabyggð sem meðal annars tryggði ráðningu framkvæmdastjóra í föstu starfi, á 79. ársþingi í maí voru lög sambandsins endurskoðuð í heild og sambandið vinnur að umsókn um viðurkenningu ÍSÍ sem Fyrirmyndarhérað.

Ábendingar um leiðréttingar og viðbætur eru vel þegnar á hstrandamenn@gmail.com.

Formenn HSS frá stofnun

Héraðssamband Strandamanna · 19. nóvember 1944 –

Frá stofnun Héraðssambands Strandamanna 19. nóvember 1944 hafa að minnsta kosti 23 einstaklingar gegnt formennsku í sambandinu. Vignir Örn Pálsson hefur setið lengst allra, í þremur lotum samtals um sextán ár, og Ingimar Elíasson og Matthías Lýðsson gegndu embættinu einnig oftar en einu sinni. Aðalbjörg Óskarsdóttir varð formaður árið 2006, fyrst kvenna svo vitað sé.